Ushbu qo‘llanma qo‘lyozmani tayyorlash va uni Mezon platformasi orqali yuborish tartibini tushuntiradi. Talablarga to‘liq mos tayyorlangan qo‘lyozma dastlabki ko‘rikdan tezroq o‘tadi, taqrizchilar esa e’tiborini mazmunga qarata oladi.
Umumiy talablar
- Qo‘lyozma avval nashr etilmagan va boshqa nashrda ko‘rib chiqilmayotgan bo‘lishi kerak. Preprint serverida joylashtirilgan matn avval nashr etilgan hisoblanmaydi.
- Maqola tili — o‘zbek (lotin yozuvida), rus yoki ingliz.
- Hajmi — quyidagi formatda 6–20 sahifa, jadvallar, rasmlar va adabiyotlar ro‘yxati bilan birga.
- Mualliflar soni cheklanmaydi, lekin har bir muallif Nashr etikasi sahifasidagi mualliflik mezonlariga javob berishi kerak.
- Qo‘lyozma .docx formatida yuklanadi. PDF fayl tahrirlash va sahifalash uchun yaroqsiz, shuning uchun uni faqat qo‘shimcha nusxa sifatida yuborish mumkin.
Maqola tuzilmasi (IMRAD)
Ilmiy maqolalar IMRAD (Introduction, Methods, Results and Discussion) tuzilmasiga amal qiladi.
- Sarlavha — aniq va ixcham, 15 so‘zdan oshmagani ma’qul; umumqabul qilinmagan qisqartmalarsiz.
- Annotatsiya — 150–250 so‘zdan iborat bitta xatboshi: tadqiqot maqsadi, usullari, asosiy natijalari (raqamlar bilan) va xulosasi. Annotatsiyada adabiyotlarga havola va izohsiz qisqartmalar ishlatilmaydi.
- Kalit so‘zlar — 4–7 ta so‘z yoki so‘z birikmasi.
- Kirish — muammoning dolzarbligi, adabiyotlar tahlili va tadqiqotning aniq maqsadi yoki gipotezasi.
- Materiallar va usullar — tadqiqot dizayni, tanlanma, ma’lumot manbalari, asboblar va tahlil usullari boshqa tadqiqotchi ishni takrorlay oladigan darajada batafsil.
- Natijalar — olingan natijalar mantiqiy ketma-ketlikda, jadval va rasmlar yordamida, sharhlarsiz.
- Muhokama — natijalarni oldingi tadqiqotlar bilan taqqoslash, tadqiqot cheklovlari va amaliy ahamiyati.
- Xulosa — asosiy natijalar va keyingi tadqiqot yo‘nalishlari.
- Adabiyotlar — APA 7 uslubida.
Sharh maqolalar, qisqa xabarlar va keys-tadqiqotlarda tuzilma mavzuga moslashtirilishi mumkin, ammo sarlavha, annotatsiya, kalit so‘zlar, kirish, xulosa va adabiyotlar ro‘yxati majburiy.
Sarlavha, annotatsiya va kalit so‘zlar ingliz tilida
Sarlavha, annotatsiya va kalit so‘zlar maqola tilida va ingliz tilida beriladi (ingliz tilidagi maqola uchun — faqat ingliz tilida). Inglizcha annotatsiya tahrir qilinmagan mashina tarjimasi bo‘lmasligi kerak: Google Scholar va boshqa ilmiy qidiruv tizimlarida maqolangiz ko‘pincha aynan shu matn orqali topiladi. Platformada bu ma’lumotlar alohida maydonlarga kiritiladi, qo‘lyozma faylida ham ular bo‘lishi lozim.
Formatlash
| Parametr | Talab |
|---|---|
| Fayl | .docx; Microsoft Word, LibreOffice yoki Google Docs dasturlarida tayyorlash mumkin |
| Sahifa | A4, barcha hoshiyalar 2,5 sm |
| Shrift | Times New Roman, 12 pt; jadvallarda 10–11 pt |
| Qatorlar oralig‘i | 1,5; xatboshi chekinishi 1,25 sm |
| Tekislash | Ikki tomonlama; so‘zlar qo‘lda bo‘g‘inga ko‘chirilmaydi |
| Sarlavhalar | Word dasturidagi Heading 1 va Heading 2 uslublari bilan, qo‘lda raqamlanmaydi |
| Formulalar | Formula muharririda teriladi, o‘ng tomonda qavs ichida raqamlanadi: (1), (2) |
| O‘lchov birliklari | SI tizimi birliklari |
| Raqamlash | Sahifalar raqamlanadi; qatorlarni uzluksiz raqamlash tavsiya etiladi |
Qatorlar raqamlangan bo‘lsa, taqrizchilar izohlarini aniq qatorga bog‘lay oladi va tuzatish jarayoni tezlashadi.
Jadvallar va rasmlar
- Jadvallar Word jadvali sifatida tuziladi (rasm ko‘rinishida emas), arab raqamlari bilan raqamlanadi, sarlavhasi jadval ustiga yoziladi: «1-jadval. …».
- Rasmlar — grafiklar, diagrammalar, fotosuratlar — matnda birinchi marta eslatilgan joydan keyin qo‘yiladi, nomi rasm ostiga yoziladi: «1-rasm. …». Ruxsati kamida 300 dpi bo‘lishi, yozuvlari kichraytirilganda ham o‘qilishi kerak.
- Har bir jadval va rasm matnda eslatiladi. Boshqa manbadan olingan material uchun manba ko‘rsatiladi, zarur bo‘lsa foydalanishga ruxsat olinadi.
- Grafiklar faqat rang bilan farqlanmasligi kerak: chiziq turlari va belgilardan ham foydalaning, shunda ular oq-qora chop etilganda ham tushunarli bo‘ladi.
- Grafiklarning asl fayllarini (Excel, SVG yoki yuqori sifatli PNG) qo‘shimcha material sifatida yuklash mumkin.
Adabiyotlar ro‘yxati: APA 7
Matndagi havolalar muallif va yil ko‘rinishida beriladi: (Davis, 1989), (Hattie & Timperley, 2007); uch va undan ortiq muallif bo‘lsa — (Freeman et al., 2014). To‘g‘ridan to‘g‘ri iqtibos keltirilganda sahifa ham ko‘rsatiladi: (Vygotsky, 1978, p. 86).
Ro‘yxat mualliflarning familiyasi bo‘yicha alifbo tartibida tuziladi. DOI mavjud bo‘lsa, u https://doi.org/ (yangi oynada ochiladi) bilan boshlanadigan havola sifatida albatta keltiriladi. Kirill yozuvidagi manbalar asl yozuvida beriladi. Kamida 10–15 ta manba tavsiya etiladi, ularning muhim qismi so‘nggi 5–10 yilda chop etilgan bo‘lishi ma’qul. Manbalar sonini sun’iy ko‘paytirish, jumladan asossiz o‘z-o‘zini iqtibos qilish qabul qilinmaydi.
Namunalar:
- Jurnal maqolasi: Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008 (yangi oynada ochiladi)
- Kitob: Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
- Kitobdagi bob: Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
- Kirill yozuvidagi kitob: Выготский, Л. С. (1934). Мышление и речь. Соцэкгиз.
- DOI raqamiga ega qo‘llanma: American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). https://doi.org/10.1037/0000165-000 (yangi oynada ochiladi)
- Me’yoriy hujjat: O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni, O‘RQ-637-son. (2020, 23-sentabr).
- Veb-sahifa: Google Scholar. (n.d.). Inclusion guidelines for webmasters. Retrieved September 1, 2026, from https://scholar.google.com/intl/en/scholar/inclusion.html (yangi oynada ochiladi)
Tasdiqlar
Qo‘lyozma oxirida yoki platformadagi tegishli maydonlarda quyidagilar ko‘rsatiladi.
- Moliyalashtirish — grant yoki dastur nomi va raqami; moliyalashtirish bo‘lmasa — «Tadqiqot maxsus moliyalashtirilmagan».
- Manfaatlar to‘qnashuvi — mavjud bo‘lsa, uning tavsifi; bo‘lmasa — «Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvi yo‘qligini bildiradi».
- Etika — odamlar yoki hayvonlar ishtirokidagi tadqiqotlar uchun etika qo‘mitasining ruxsati (raqami va sanasi) va ishtirokchilarning xabardor qilingan roziligi.
- Sun’iy intellektdan foydalanish — generativ SI vositasi qaysi maqsadda, masalan, til tahriri uchun ishlatilgani. Batafsil — Nashr etikasi sahifasida.
- Ma’lumotlar mavjudligi — tadqiqot ma’lumotlariga qanday kirish mumkinligi: ochiq repozitoriy, so‘rov bo‘yicha va hokazo.
Yashirin taqrizga tayyorlash
Jurnal ikki tomonlama yashirin taqrizni qo‘llaydi, shuning uchun qo‘lyozma faylida mualliflarni aniqlashga imkon beradigan ma’lumot bo‘lmasligi kerak.
- Mualliflarning ismi, tashkiloti, elektron pochtasi va ORCID raqamini fayldan olib tashlang — ular platformadagi alohida maydonlarga kiritiladi.
- Minnatdorchilik va moliyalashtirish haqidagi ma’lumotlarni anonim faylda qoldirmang: ularni platformadagi maydonlarda ko‘rsating.
- O‘z ishlaringizga uchinchi shaxsda havola qiling: «oldingi tadqiqotimizda» emas, «Karimov (2023) ko‘rsatganidek».
- Fayl xususiyatlaridagi muallif nomini o‘chiring (Word dasturida: File → Info → Check for Issues → Inspect Document).
- Tashkilot nomi yozilgan rasmlar, blankalar va grant raqamlarini vaqtincha olib tashlang yoki «[anonimlashtirilgan]» deb belgilang.
Maqola qabul qilingach, olib tashlangan ma’lumotlar yakuniy variantga qaytariladi.
Platforma orqali yuborish: bosqichma-bosqich
- Ro‘yxatdan o‘ting va elektron pochtangizni tasdiqlang: pochtasi tasdiqlanmagan hisobdan maqola yuborib bo‘lmaydi.
- Shaxsiy kabinetda «Maqola yuborish» tugmasini bosing.
- Bo‘lim, maqola turi va maqola tilini tanlang.
- Sarlavha, annotatsiya va kalit so‘zlarni maqola tilida va ingliz tilida kiriting.
- Mualliflarni qo‘lyozmadagi tartibda qo‘shing: ism, familiya, tashkilot, mamlakat va, agar bo‘lsa, ORCID. Yozishmalar uchun mas’ul muallifni belgilang — tahririyat u bilan bog‘lanadi.
- Fayllarni yuklang: anonimlashtirilgan qo‘lyozma (.docx, 20 MB gacha), zarur bo‘lsa ilova xati (10 MB gacha) va qo‘shimcha materiallar (50 MB gacha).
- Tasdiqlarni belgilang: ish original, boshqa nashrda ko‘rib chiqilmayapti, etika talablariga javob beradi va nashr etilgach CC BY 4.0 litsenziyasi ostida tarqatiladi.
- Ma’lumotlarni tekshirib, maqolani yuboring. Maqola «Yuborildi» holatiga o‘tadi, elektron pochtangizga tasdiq xati keladi.
Kiritilgan ma’lumotlar qoralama sifatida saqlanadi, shuning uchun yuborishni istalgan vaqtda davom ettirishingiz mumkin. Maqola holatining har bir o‘zgarishi haqida shaxsiy kabinetda va elektron pochta orqali xabar olasiz.
Muddatlar
| Bosqich | Odatdagi muddat |
|---|---|
| Dastlabki ko‘rik | 3 ish kuni |
| Taqriz | 14 kun |
| Tahririyat qarori | taqrizlar olingandan keyin 3 ish kuni ichida |
| Tuzatish (muallif tomonidan) | kichik tuzatish — 14 kun, jiddiy tuzatish — 30 kun |
| To‘lov va nashrga tayyorlash | 5–10 ish kuni |
| Nashr | navbatdagi son: mart, iyun, sentabr yoki dekabr |
Nashr to‘lovi (350 000 so‘m) faqat maqola qabul qilingandan keyin olinadi; batafsil — Nashr to‘lovi sahifasida. Maqola nashr etilgach, u Zenodo ochiq arxiviga joylashtiriladi va bepul DOI raqamini oladi, har bir hammuallif uchun esa elektron sertifikat avtomatik yaratiladi.